Geschiedenis

Portret van Hendrik (Hein) van der Putten met hoed, in zwart-wit
Hendrik (Hein) van der Putten, medeoprichter en eerste voorzitter van Hercules (1902–1926)

De Amsterdamsche Athleten Club Hercules werd opgericht op 22 september 1902, in een café op de oostelijke eilanden van Amsterdam. In 2027 bestaat de vereniging 125 jaar. Dit is het verhaal in het kort, op basis van het jubileumboek Terug naar de oorsprong.

Voordat we het allemaal vergeten

Een honderdjarige vereniging heeft weinig archief. Dat van Hercules begon pas rond 1955, en ook daarvan is later veel weggegooid. Toch kon de geschiedenis worden teruggevonden, schreef voorzitter Arie van Dam in zijn voorwoord bij het eeuwboek. Dat kwam vooral door Tom van Ommen, die in 1992 de laatste leden van het eerste uur nog kon spreken en een kwart eeuw clubleven op foto vastlegde.

Wat uit dat verhaal naar voren komt, is een vereniging die veel weg heeft van een stadsnomade: in honderd jaar op veertien adressen. En steeds weer bestuurders die doorgingen als het vuur dreigde te doven.

1902: uit de kroeg, in de kroeg

Tekening van een Amsterdamse straat rond 1900 met tramrails, paard en wagen en winkels op de hoek
De Czaar Peterstraat rond 1900. Op nummer 23, op de hoek van de Eerste Coehoornstraat, begon Hercules in café-biljart Peters.

Rond 1900 trainden krachtsporters in zaaltjes achter cafés. Wie geen twee consumpties per avond afnam, kon vertrekken. De gewichtheffers van Hein van der Putten en Jan Schüller wilden daar vanaf. Samen met de worstelaars van Willem Rutgers, een ploegje boksers en de militair Godfried Brands huurden zij een eigen ruimte achter café-biljart Peters, in de Czaar Peterstraat 23. Zo ontstond op 22 september 1902 Hercules.

Hein van der Putten, scheepstimmerman op Wittenburg en geboren in een kelderwoning, werd voorzitter. Hij leidde de club bijna een kwart eeuw. Zijn broer Thijs, toen zestien, groeide uit tot een legende. Godfried Brands werd secretaris; in 1903 was hij ook medeoprichter van de Nederlandse Krachtsportbond en schreef de eerste reglementen voor worstelen en gewichtheffen.

Een eigen lokaal

In 1913 kon Hercules met 41 leden voor het eerst een eigen ruimte huren, aan de Wittenburgergracht 51. Een muur ging eruit, er kwamen twee matten en een boksring: “ons paradijsje”. Het duurde maar drie jaar. Daarna zwierf de club weer langs scholen, kelders en patronaten.

In 1922 kreeg Hercules een stuk grond aan de Nieuwe Achtergracht. De leden bouwden zelf: betonwerkers legden de fundering, een ijzerklinker zette de staalconstructie, timmerlieden deden de rest. Penningmeester Albert Vleurink verkocht 450 obligaties van tien gulden, meer dan een weekloon. In 1923 stond er een zaal met tribunes, leeszaal, douches en een buffet.

De gouden jaren

Met een eigen zaal kwamen de successen. Vanaf 1925 was Hercules zeven jaar achter elkaar verenigingskampioen van Nederland. Tijdens de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam trainden de buitenlandse worstelaars en gewichtheffers aan de Achtergracht. Enkele weken was het clublokaal het middelpunt van de krachtsportwereld.

Het jaar 1926 bracht ook een afscheid: Hein van der Putten vertrok, na 24 jaar voorzitterschap, alsnog naar Amerika.

Na de oorlog: opnieuw kampioen

In de jaren zestig en zeventig volgde een tweede bloeiperiode. In 1965 werd Hercules weer landskampioen, met de televisie erbij. Daarna volgden titels op rij: negen kampioenschappen in twaalf jaar. In de zware klassen stonden onder anderen Chris Dolman en Gerry Vogelzang op de mat. Het vrije worstelen deed zijn intrede, en vanaf 1979 trainde er een vaste groep vrouwen. Damesworstelen hoort sindsdien bij Hercules.

Osdorp

In 1987 moest Hercules het lokaal aan de Keizersgracht uit en stond de club letterlijk op straat. Er kwam een verwaarloosd gebouw aan de Dokter Meurerlaan 6 in Osdorp beschikbaar. Onder voorzitter Ko Mijdema werkten de leden zes weken lang elke dag, met de oude clubleus in het achterhoofd: het moet en het zal. Half september ging de deur open. Daar traint Hercules nog steeds.

In 2002 vierde de vereniging haar eeuwfeest. Op 22 september 2027 bestaat Hercules 125 jaar.

Bron: Terug naar de oorsprong – 100 jaar A.A.C. Hercules (2e druk 2005). Teksten Tom van Ommen en Arie van Dam, foto’s Tom van Ommen en Wilfred van Buuren.